تاریخ خبر : 1398/10/21 , زمان درج خبر :١٦:١٤
آخرین آمار عملکرد پژوهشی دانشگاه های کشور

آیا همه نظام های رتبه بندی معتبر هستند؟

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (isc)  گفت: امروزه دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در سطح دنیا به دنبال کسب عنوان دانشگاه بین المللی و تراز جهانی هستند تا بتوانند در بازار رقابت جهانی ضمن کسب اعتبار و خوشنامی دانشجویان، استادان، پژوهشگران و به دنبال آن ثروت و قدرت را هر چه بیشتر جذب دانشگاه، صنعت و کشور خود کنند.

محمد جواد دهقانی در گفتگو با خبرنگار اخبار نوین تصریح کرد: نظام های رتبه بندی به عنوان ابزاری مهم جهت معرفی دانشگاه های تراز جهانی شناخته می شوند و بدین ترتیب تنور سیستم های رتبه بندی هر روز داغ تر و داغ تر می شود. لذا بیشتر دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در دنیا تلاش می کنند تا با حضور در نظام های رتبه بندی و بهره بردن از شاخص های آن، از جایگاه و نقاط ضعف و قدرت خویش آگاهی یابند.

شناسایی رقبا

وی با بیان اینکه مراکز علمی در دنیا می توانند از طریق نتایج نظام ها رقبای خود را در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و جهانی شناسایی کنند، افزود: با آگاهی و بینش کامل برنامه ریزی های لازم جهت رشد و ارتقای خود (البته با توجه به اهداف و رسالت های مورد نظر) اتخاذ کنند.

دهقانی در خصوص اهمیت نظام های رتبه بندی خاطرنشان کرد: خوشبختانه دانشگاه های کشور نیز به اهمیت نظام های رتبه بندی پی بردند و سال هاست دانشگاه های خوب کشور مانند دانشگاه تهران، علوم پزشکی تهران، دانشگاه علم و صنعت، شریف، امیرکبیر، شیراز، تربیت مدرس، علم و صنعت، تبریز، شهید بهشتی، فردوسی مشهد، صنعتی اصفهان توانستند در نظام های معتبر بین المللی حضور یابند و جایگاه های مناسبی را نیز دریافت کنند.

 همه نظام های رتبه بندی معتبر نیستند

 

دکتر دهقانی با اشاره به اینکه همه نظام های رتبه بندی از اعتبار لازم برخوردار نیستند، گفت: دانشگاه ها و مراکز علمی باید در بهره بردن از نظام های رتبه بندی و نحوه استفاده از نتایج آن در برنامه ریزی ها و رویکرد های خود بسیار هوشمندانه عمل کنند.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام در پاسخ به این سوال که دانشگاه ها بر چه اساسی انتخاب خواهند شد؟ تصریح کرد: نحوه انتخاب دانشگاه ها در نظام های رتبه بندی مختلف متفاوت است. بیشتر نظام های رتبه بندی بین المللی جهت انتخاب دانشگاه ها ابتدا لیستی از دانشگاه هایی که بیشترین میزان تولیدات علمی را در یک بازه زمانی خاص داشتند تهیه و آنها را برا اساس شاخص های خود مورد ارزیابی و رتبه بندی قرار می دهند و سپس اسامی بهترین های این فهرست را منتشر می کنند، اما در نظام رتبه بندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) وضعیت متفاوت است. در این نظام کلیه دانشگاه ها و موسسات پژوهشی دولتی و دانشگاه های آزاد اسلامی کشور تحت پوشش این رتبه بندی قرار می گیرند.

 معیار نظام های رتبه بندی

دهقانی در خصوص معیارنظام های رتبه بندی نیز توضیح داد و خاطرنشان کرد: معیارهای مورد استفاده در نظام های رتبه بندی نیزفرق دارد، بیشتر نظام های رتبه بندی بر شاخص هایی که عملکرد و فعالیت پژوهشی دانشگاه ها را مشخص می کنند متمرکز می شوند، مانند تعداد تولیدات علمی، میزان استنادات، مقالات برتر، محققان برتر. با این حال نظام هایی نیز هستند که به دیگر فعالیت های دانشگاه ها توجه می کنند مانند رتبه بندی تایمز که معیار آموزش، وجهه بین المللی، ارتباط با صنعت را نیز مورد بررسی قرار داده است. البته این نظام ها نیز عمده وزن رتبه بندی را به شاخص های حوزه پژوهش اختصاص می دهند و دیگر معیار های موجود وزن های کمتری دریافت می کنند.

این مدیر مسوول با بیان اینکه نظام های دیگری مانند رتبه بندی تایمز و کیو اس که وزن های قابل ملاحظه ای از رتبه بندی خود را به شاخص های شهرت دانشگاهی و نظر سنجی ها اختصاص می دهند، افزود: در مجموع شاخص هایی که در سیستم های رتبه بندی قرار می گیرند مختلف هستند اما بیشتر آن ها به دلیل اهمیت بعد پژوهشی، پژوهش محورند. حوزه های آموزش، ارتباط با صنعت، وجهه بین المللی و دیگر موارد نیز یا در نظام های رتبه بندی در نظر گرفته نمی شوند و یا اینکه با ضریب وزنی کمتر مورد استفاده قرار می گیرند.

26 شاخص در رتبه بندی ملی ISC

دکتر دهقانی بیان کرد: رتبه بندی ملی ISC نیز از 26 شاخص در قالب 5 معیار پژوهش، آموزش، وجهه بین المللی، امکانات و فعالیت های اجتماعی و اقتصادی بهره می برد و این شاخص ها مهمترین ماموریت و اهداف دانشگاهی را مورد توجه قرار داده است. در این رتبه بندی 58 درصد از وزن کل به معیار پژوهش اختصاص می یابد.

5 دانشگاه اولین نمایندگان کشوردر رتبه بندی لایدن

وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه از چه سالی دانشگاه های کشور در رتبه بندی لایدن قرار گرفتند؟ گفت: لایدن نیز یکی از نظام های رتبه بندی مشهور و معتبر دنیا است که از شاخص های بسیار تخصصی و کیفی جهت رتبه بندی بهره برده است. از اینرو دانشگاه های برتر کشوراز جمله امیرکبیر، شریف، تربیت مدرس، تهران و پزشکی تهران در سال 2013 توانستند در جمع دانشگاه های برتر این نظام قرار گیرند و اولین نمایندگان کشور ایران در نظام رتبه بندی لایدن بودند.

وی با اشاره به اینکه در آخرین فهرست منتشر شده در نظام رتبه بندی لایدن تعداد دانشگاه های کشور دارای رشد چشمگیر بوده است، افزود: از 5 دانشگاه در سال 2013 به 18 دانشگاه در سال 2017رسیده است که از جمله این دانشگاه ها، دانشگاه های تهران، صنعتی امیرکبیر، علوم پزشکی تهران، صنعتی شریف، تربیت مدرس، صنعتی اصفهان، علم و صنعت ایران، دانشگاه شیراز، فردوسی مشهد، تبریز، علوم پزشکی شهید بهشتی، علوم تحقیقات تهران، شهید بهشتی، خواجه نصیرالدین طوسی، اصفهان، علوم پزشکی اصفهان ، گیلان و علوم پزشکی شیراز برترین دانشگاه های کشور ایران در رتبه بندی لایدن در سال 2017 معرفی شدند.

جایگاه ایران در منطقه

محمد جواد دهقانی در پاسخ به این سوال که جایگاه دانشگاه های ایران در بین کشورهای اسلامی چگونه است و مهمترین رقبای ایران چه کشورهایی هستند؟ تصریح کرد: در منطقه خاورمیانه و کشور های اسلامی، ایران عملکرد خوبی به لحاظ جایگاه و تعداد دانشگاه دارد. مهمترین رقبای منطقه ای ایران کشورهایی چون ترکیه، مالزی و عربستان است که البته ایران نسبت به رقبای خود در بیشتر نظام های رتبه بندی تعداد دانشگاه های بیشتری را ارائه داده است. به عنوان نمونه در رتبه بندی سال 2017 لایدن ایران دارای 18 دانشگاه در بین دانشگاه های برتر دنیا بوده است و این در حالی است که رقبای منطقه ای ایران مانند ترکیه دارای 16 دانشگاه، مالزی 5 و عربستان 4 دانشگاه بودند.

دهقانی عنوان کرد: در نظام رتبه بندی یو اس نیوز که به عنوان یکی از نظام های رتبه بندی معتبر در سطح دنیا شناخته می شود و قدمتی بیش از دیگر نظام ها در عرصه ارزیابی علمی دانشگاه ها دارد نیز ایران نسبت به دیگر کشورهای منطقه با 11 دانشگاه در فهرست بهترین ها قرا گرفته است. ترکیه با 10 دانشگاه بعد از ایران قراردارد اما در نظام رتبه بندی تایمز کشور ترکیه رتبه اول منطقه کشور های اسلامی را به لحاظ تعداد دانشگاه در دستان خود دارد و ایران در این مورد رتبه دوم است .

نظام های رتبه بندی بخش کوچکی ازدانشگاه ها را مورد پوشش قرار می دهند

 

رییس مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم وفناوری (RICeST) در خصوص رتبه بندی حال حاضردانشگاهای کشور گفت: با توجه به اینکه نظام های رتبه بندی بین المللی تنها بخش کوچکی از دانشگاه های کشور را مورد پوشش خود قرار دادند و بیشتر دانشگاه های کشور فرصت حضور در این نظام ها و بررسی همه جانبه عملکرد خود را ندارند، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام با توجه به اهداف و رسالت خویش، رتبه بندی دانشگاه ها و موسسات پژوهشی کشور را در دستور کار خود قرار داد. این پایگاه از سال 1389 تاکنون به صورت سالانه و رسمی دانشگاه ها و موسسات پژوهشی کشور بر اساس شاخص ها و معیار های مصوب ششمین نشست فوق العاده وزرای آموزش عالی کشورهای اسلامی مورد رتبه بندی قرار داده است.

دهقانی در خصوص عملکرد پژوهشی دانشگاه های کشور نسبت به سال های پیش افزود: براساس اطلاعات مستخرج از پایگاه استنادی ISI کمیت تولید علم کشوربه 45 هزارو 3مورد رسیده است. بدین ترتیب ایران از نظر کمیت تولید علم در سال 2016 نسبت به 2013 با 4 پله ارتقا به رتبه 17 در سطح بین الملل و نیز با رشد 17.6 درصدی در سال 2016 نسبت به 2015 رتبه نخست در میان 25 کشور برتر تولید کننده علم دنیا شد. همچنین با توجه به اطلاعات پایگاه طلایه داران علم (ESI) تعداد مقالات برتر کشور درسال 2016 به 3هزارو 12 مورد رسیده و بدین ترتیب کشور از نظر مقالات برتر یا پراستناد در سال 2016 نسبت به 2013 با صعود 14 پله ای از رتبه 35 به 21 ارتقا یافته است و با توجه به رشد 41درصدی مقالات برتر نسبت به سال 2015 رتبه نخست دنیا در میان 25 کشور برتر دنیا را از نظر رشد مقالات پر استناد در دست گرفته است.

 گفت و گو از: لیلا الیاسی

نسخه چاپي    ارسال به دوست

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج